Hôm ấy, cả làng náo động. Con gái ông Sơn, cô Hà, lấy chồng thành phố – nhà trai giàu có, gia thế “trên cơ” hẳn hoi. Họ nói: “Lấy được anh Huy là phúc ba đời của nhà gái đấy.”
Ông Sơn chỉ cười hiền: – Con gái tôi ngoan, hiền lành, đi đâu cũng được, miễn hạnh phúc là được.
Cả đời ông và vợ – bà Hòa – còng lưng làm ruộng, nuôi con học đại học. Không giàu, nhưng đủ ăn, đủ tự trọng. Ngày cưới, ông mặc bộ vest mượn của hàng xóm, vừa rộng vừa cũ, vẫn cẩn thận là phẳng. Còn bà Hòa thì mặc áo dài mới – thứ duy nhất bà dám may cho mình trong đời. Hai ông bà dậy từ sớm, lên xe về khách sạn tổ chức lễ cưới.
Khách sạn 5 sao, đèn sáng choang, toàn người sang trọng, vest chỉnh tề, váy dạ hội lấp lánh. Ông Sơn bước vào, cứ thấy chân tay thừa thãi, lưng hơi khom. Bà Hòa khẽ nắm tay chồng: – Mình cứ tự nhiên, con gái mình lấy chồng, đâu có gì phải ngại.
Ông gật đầu, cười hiền. Nhưng nụ cười ấy nhanh chóng tắt khi ông nghe loáng thoáng tiếng bàn tán phía nhà trai:
– Trời ạ, bố cô dâu nhìn quê thế!
– Nghe nói làm ruộng đấy.
– Mẹ thì bán rau ngoài chợ, cũng bày đặt mặc áo dài!
Họ cười khúc khích, giọng đầy khinh thường. Ông Sơn chỉ khẽ cúi đầu, không nói gì. Khi lễ cưới bắt đầu, người dẫn chương trình nói lớn:
– Sau đây xin mời đại diện nhà gái lên phát biểu đôi lời với cô dâu, chú rể!
Ông Sơn đứng dậy, định bước lên, nhưng mẹ của chú rể nhanh chân tiến đến, khẽ giữ vai ông lại, nói nhỏ đủ để nghe:
- Thôi bên nhà trai chúng tôi thống nhất rồi, để bên chủ hôn phát biểu là được. Ông làm ruộng, nói năng quê mùa, lỡ nói sai trước khách thì ngại lắm. Ông ngồi yên, nghe là được.
Ông Sơn khựng lại. Bà Hòa nghe mà đỏ mắt, môi run run, nhưng ông chỉ nắm tay bà, nhẹ giọng: – Không sao đâu bà, miễn con mình vui.
Ông lùi về chỗ ngồi. Trên sân khấu, người dẫn chương trình vẫn rộn ràng, nhà trai tươi cười rạng rỡ. Còn ông, lặng lẽ nhìn con gái trong váy cưới. Cô cười rạng rỡ, mà ông biết, trong lòng cô chắc đang xót xa.
Tiệc cưới kéo dài đến trưa. Ai cũng chúc mừng, rượu bia ê hề. Cuối buổi, khi MC chuẩn bị tuyên bố kết thúc, ông Sơn đột ngột đứng dậy. Cả khán phòng lặng đi. Người đàn ông làm ruộng, tay chai sạn, áo vest hơi cũ, chậm rãi bước lên sân khấu. Bà Hòa định kéo ông lại, nhưng ông chỉ nói khẽ:
– Để tôi nói vài lời cho con gái, bà à. Một lời thôi.
Ông bước tới micro, giọng trầm nhưng rõ ràng:
– Tôi biết… nhà trai có lẽ ngại khi một người làm ruộng như tôi phát biểu.
Nhưng hôm nay, là ngày con gái tôi đi lấy chồng. Dù quê mùa, tôi cũng có quyền nói một câu chúc phúc cho con.
Phía nhà trai bắt đầu xì xào, vài người chau mày. Nhưng ông Sơn vẫn điềm đạm, đôi mắt sáng, nụ cười hiền:
– Tôi làm ruộng cả đời, nhưng đồng tiền tôi làm ra sạch. Tay tôi có chai, nhưng chưa bao giờ cầm của ai đồng nào không phải của mình. Tôi không có gì quý giá… chỉ có tình thương với con gái. Hôm nay, tôi mang lên đây một món quà cưới nho nhỏ – chút của hồi môn.
Nói rồi, ông quay xuống. Hai người đàn ông khiêng lên một chiếc rương gỗ nhỏ. Ông mở ra – bên trong là 50 cây vàng sáng rực. Cả sảnh cưới chết lặng. Ánh đèn phản chiếu lấp lánh, vàng chói mắt. Tiếng xì xào dừng lại, thay bằng tiếng hít hà, ngỡ ngàng.
Ông Sơn rút từ túi áo ra thêm hai cuốn sổ đỏ, đưa lên cao:
– Đây là đất mặt đường – một miếng là ruộng ông bà để lại, một miếng là tôi tích cóp mua thêm. Tôi sang tên cho con gái tôi hết. Tôi không muốn người ta nói con gái nhà nghèo không có gì. Tôi nghèo thật, nhưng tôi không hèn.
Giọng ông nghẹn lại ở câu cuối. Dưới hàng ghế, Hà – cô dâu – bật khóc, chạy lên ôm chầm lấy bố. – Bố ơi, con không cần vàng, con chỉ cần bố mẹ thôi!
Ông Sơn vỗ vai con, giọng run run: – Con gái, bố mẹ chẳng sống được bao lâu. Của để dành này là để con không bao giờ phải cúi đầu trước ai nữa.
MC đứng hình vài giây, rồi lắp bắp: – Một món quà thật… đặc biệt…
Phía nhà trai, chú rể Huy cúi gằm mặt, mồ hôi túa ra. Còn người chú chủ hôn – người vừa ngăn ông Sơn phát biểu – thì đứng chết lặng, mặt xám ngoét. Không ai dám nói thêm nửa lời.
Bà Hòa ngồi dưới, nước mắt rơi lã chã. Bà thầm thì:
– Cả đời ông ấy nghèo, mà chưa bao giờ để ai coi thường lòng tự trọng của mình.
Sau buổi lễ, tin lan khắp nơi: “Ông bố nông dân tặng con gái 50 cây vàng và 2 sổ đỏ trong đám cưới con rể nhà giàu.” Cả làng xôn xao, nhưng ông Sơn chỉ cười:
– Tôi không khoe. Tôi chỉ muốn người ta hiểu, làm ruộng không có nghĩa là không có giá trị.
Còn Hà kể, sau hôm đó, chồng cô dần thay đổi: anh ta hiểu giá trị của cha vợ hơn tất cả những “mối quan hệ sang trọng” quanh mình.
Ba năm sau, khi Hà sinh con đầu lòng, ông Sơn lên thăm. Thằng bé bi bô gọi “ông ngoại”.
Huy chạy ra đón ông, cúi đầu thật thấp: – Con xin lỗi bố… Con đã từng xấu hổ vì gốc gác của vợ. Giờ con mới hiểu, con xấu hổ vì chính bản thân mình mới đúng.
Ông Sơn cười, vỗ vai con rể: – Biết nghĩ vậy là được rồi. Con gái tôi chọn con, chắc không sai.
Ông nhìn trời, mắt ánh lên niềm vui lặng lẽ. Người nông dân ấy – tay chai sạn, lưng còng vì ruộng đồng – cuối cùng đã dạy cho cả một đám người sang trọng một bài học: Giàu không nằm ở túi tiền – mà nằm ở cách người ta sống tử tế và giữ lấy lòng tự trọng của mình.
