Bố mẹ ngoài 80 tu;;ổi mà vẫn phải ra tòa vì con trai kiện đòi đất, ông bà đều đau ốm quanh năm, đi đứng còn không vững vậy mà “vô phúc” bị 5 đứa con cho ra tòa rồi nói “già rồi mà còn tham lam của con cháu”
Tôi làm nghề luật sư đã hơn mười lăm năm, từng đứng trước bao nhiêu phiên tòa tranh chấp đất đai, tài sản. Có những vụ anh em chém nhau vì một tấc đất, vợ chồng ly tán vì chia chác không đều. Nhưng chưa bao giờ, tôi lại cảm thấy lồng ngực mình tức nghẹn và bàn tay run rẩy khi cầm hồ sơ vụ án như lần này.
Thân chủ của tôi là ông Hùng và bà Mận. Ông 85 tuổi, bà 81. Còn nguyên đơn – những người đâm đơn kiện họ ra tòa – chính là 5 người con ruột, những người mà ông bà đã vắt kiệt máu và nước mắt để nuôi lớn thành người.
Ngày ông Hùng chống gậy, dìu bà Mận đến văn phòng luật của tôi, trời mưa tầm tã. Hai cái bóng già nua, liêu xiêu, ướt sũng nước mưa bước vào, khắc khổ đến mức cô thư ký của tôi phải lén quay đi lau nước mắt. Ông bà không muốn kiện tụng, họ đến để nhờ tôi bào chữa cho chính mình trong ngôi nhà của mình.
“Luật sư ơi… các con tôi nó kiện tôi. Nó bảo tôi già rồi mà tham, không chịu sang tên đất cho chúng nó,” ông Hùng nói, giọng run rẩy, đôi mắt đục ngầu nhìn xa xăm vô định.
Hóa ra, 5 người con của ông bà, ai cũng đã yên bề gia thất, nhà cao cửa rộng. Nhưng lòng tham không đáy, thấy mảnh đất mặt tiền của bố mẹ lên giá, họ sợ sau này “đêm dài lắm mộng”, sợ chia chác không đều, nên hùa nhau ép ông bà sang tên ngay khi còn sống. Ông bà không chịu vì muốn giữ lại để dưỡng già, phòng khi ốm đau. Thế là chúng – cả 5 đứa con – đồng lòng ký tên vào đơn khởi kiện, lôi bố mẹ già ra chốn công đường với lý do: “Người già không đủ minh mẫn quản lý tài sản”.
Ngày ra tòa, không khí căng thẳng như dây đàn sắp đứt. Phía bên kia, 5 người con ăn mặc bảnh bao, đi xe hơi, mặt mũi hằm hằm sát khí. Họ đứng thành một hàng, nhìn bố mẹ mình như nhìn những kẻ thù chiếm giữ kho báu.
Còn bên này, chỉ có tôi và hai ông bà cụ già yếu. Ông Hùng mặc bộ quần áo cũ mèm, bà Mận mặc chiếc áo bà ba sờn vai. Họ ngồi co ro, nhỏ bé đến tội nghiệp trước vành móng ngựa.
Thẩm phán bắt đầu hỏi. Người con cả – anh ta là một doanh nhân có tiếng ở huyện – đứng lên dõng dạc: “Thưa tòa, bố mẹ tôi đã quá già, lẫn cẩn rồi. Đất đai bỏ không rất lãng phí. Chúng tôi muốn bố mẹ sang tên để quy hoạch lại, làm ăn kinh doanh. Chúng tôi phụng dưỡng bố mẹ đầy đủ, nhưng ông bà cố chấp, giữ khư khư tài sản. Đây là sự tham lam ích kỷ của người già, làm khổ con cháu!”
Bốn người em phía sau gật đầu lia lịa, hùa theo: “Đúng đấy ạ! Già rồi chết có mang theo được đâu!” “Chúng tôi chỉ muốn tốt cho gia đình thôi!”
Tôi nhìn sang ông Hùng. Ông ngồi im, hai tay nắm chặt vào cây gậy gỗ, các khớp tay trắng bệch. Bà Mận thì cúi gằm mặt, nước mắt bà rơi lã chã xuống vạt áo, bà không dám ngẩng lên nhìn những đứa con mà bà từng mang nặng đẻ đau.
Đến lượt tôi tranh tụng. Nhưng chưa kịp để tôi mở lời, ông Hùng đã ra hiệu. Ông xin phép tòa được nói. Ông vịn vào vai tôi, khó nhọc đứng dậy.
“Thưa tòa, thưa… các con,” giọng ông khàn đặc, vang lên giữa phòng xử án im phăng phắc.
Ông quay hẳn người lại, đối diện với 5 đứa con ruột thịt. Ánh mắt ông không còn vẻ hiền từ, cam chịu của một người cha già yếu thế nữa. Đó là ánh mắt của sự tổn thương tột cùng, lạnh lẽo và quyết đoán.
“Tôi năm nay 85 tuổi. Cả cuộc đời tôi và mẹ các anh chị chưa từng ăn ngon mặc đẹp một ngày. Tôi đi phụ hồ, mẹ các anh đi nhặt ve chai, nuôi 5 cái tàu há mồm này lớn khôn, dựng vợ gả chồng, cho vốn làm ăn. Tôi chưa từng tiếc các anh chị một giọt mồ hôi nào.”
Ông dừng lại, thở dốc, lồng ngực phập phồng: “Vậy mà hôm nay, ở cái tuổi gần đất xa trời, tôi nhận lại được gì? Một tờ trát hầu tòa! Các anh chị bảo tôi tham? Bảo tôi ích kỷ?”
Người con cả định cãi lại nhưng ông Hùng đã quát lớn, tiếng quát dồn nén cả một đời uất ức khiến cả khán phòng giật mình: “IM NGAY! Tao chưa chết, tao vẫn là bố của chúng mày!”
Ông run run mở chiếc cặp da sờn cũ nát mang theo bên mình, rút ra một tập hồ sơ. Đó là thứ mà ông và tôi đã âm thầm chuẩn bị suốt 3 tháng qua, ngay từ khi ông linh cảm được sự bạc bẽo của các con.
“Luật sư Nam, cậu đọc giúp tôi. Đọc to lên cho cả tòa cùng nghe!” ông đưa tập hồ sơ cho tôi.
Tôi cầm tờ giấy, hít một hơi thật sâu rồi dõng dạc đọc:
“DI CHÚC VÀ QUYẾT ĐỊNH VỀ TÀI SẢN”
Nội dung văn bản ghi rõ: Toàn bộ đất đai, nhà cửa và sổ tiết kiệm hiện có của ông Hùng và bà Mận sẽ KHÔNG được chia cho bất kỳ người con nào. Lý do: Các con đã vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ phụng dưỡng, có hành vi ngược đãi tinh thần và bất hiếu khi khởi kiện cha mẹ.
Khoản 2 của di chúc ghi: “Ngay sau khi phiên tòa này kết thúc, bất kể thắng hay thua, tôi ủy quyền cho luật sư bán toàn bộ nhà đất. Số tiền thu được sẽ dùng 30% để mua một suất ở Viện dưỡng lão cao cấp nhất cho hai vợ chồng tôi. Số còn lại, 70%, tôi xin hiến tặng toàn bộ cho Quỹ bảo trợ trẻ em mồ côi và Bệnh viện K.”
Tôi ngừng lại một chút, nhìn về phía 5 người con. Mặt họ cắt không còn giọt máu. Sự ngạo mạn ban nãy biến mất, thay vào đó là sự hoảng loạn tột độ.
Tôi đọc tiếp dòng cuối cùng, dòng chữ mà ông Hùng đã tự tay viết run rẩy vào cuối bản di chúc: “Nếu con cái đã tính toán với cha mẹ từng tấc đất, thì cha mẹ cũng không có nghĩa vụ phải để lại mồ hôi nước mắt cho những kẻ bạc tình. Thà để tiền cứu người dưng, còn hơn nuôi ong tay áo.”
Cả phòng xử án ồ lên. Những người dự khán bắt đầu xì xào, có người vỗ tay, có người lau nước mắt.
Năm người con nhao nhao lên: “Bố! Bố điên rồi! Sao bố làm thế với bọn con?” “Mẹ! Mẹ nói gì đi chứ! Đất của tổ tiên sao lại cho người ngoài?”
Lúc này, bà Mận – người phụ nữ cả đời chỉ biết nín nhịn sau lưng chồng – từ từ ngẩng mặt lên. Bà nhìn thẳng vào đứa con gái út, đứa mà bà cưng chiều nhất, nay cũng đứng tên trong đơn kiện.
“Tổ tiên?” bà cười chua chát, nụ cười méo xệch. “Tổ tiên nào dạy chúng mày lôi bố mẹ ra tòa? Mấy năm nay tao đau ốm, chúng mày về thăm được mấy phút? Hay chỉ về ngó xem ông bà già này chết chưa để chia đất? Bây giờ thì tao nói cho mà biết, một xu tao cũng không cho. Tao thà vứt tiền xuống sông còn hơn cho chúng mày hưởng thụ trên nỗi đau của bố mẹ.”
Lời của bà nhẹ nhàng nhưng như nhát dao cứa vào lòng tự trọng (nếu còn sót lại) của những đứa con.
Thẩm phán gõ búa. Dựa trên bằng chứng và nguyện vọng của chủ sở hữu tài sản hợp pháp, Tòa tuyên bố bác bỏ toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn. Ông Hùng và bà Mận có toàn quyền định đoạt tài sản của mình. Di chúc được công nhận hợp pháp.
Kết thúc phiên tòa. Năm người con đứng chôn chân tại chỗ, nhìn nhau trong sự bẽ bàng và tiếc nuối khối tài sản khổng lồ vừa vụt mất khỏi tầm tay. Họ mất trắng. Không chỉ mất tiền, mà mất cả danh dự, mất cả đường về nhà.
Tôi dìu ông Hùng và bà Mận ra về. Bóng hai ông bà đổ dài trên sân tòa nắng chiều, liêu xiêu nhưng nhẹ nhõm lạ thường.
Ông Hùng quay sang tôi, mỉm cười buồn bã: “Cảm ơn cậu Nam. Đau lắm cậu ạ. Phải tự tay cắt đứt ruột rà mình đẻ ra… đau hơn dao đâm. Nhưng già rồi, không giữ được tình thân thì phải giữ lấy cái lòng tự trọng cuối cùng.”
Tôi nhìn theo chiếc xe taxi chở họ đi khuất. Bài học ngày hôm ấy không chỉ dành cho 5 người con kia, mà còn là bài học cảnh tỉnh cho tất cả những ai đang làm con. Đừng để đến lúc cha mẹ phải dùng đến hai chữ “tuyệt tình” để bảo vệ chính mình, thì lúc đó, mọi sự hối hận đều đã quá muộn màng.
