Ngày đầu tiên làm dâu nhà Hùng, tôi chưa kịp tận hưởng chút dư vị ngọt ngào nào của đêm tân hôn thì đã bị đánh thức bởi tiếng gọi í ới ngoài sân từ 5 giờ sáng. Hôm nay là ngày giỗ cụ tổ, cũng là dịp để họ hàng “thẩm định” cô dâu mới. “Dâu mới đâu rồi? Dậy mà lo cơm nước chứ, mặt trời lên đến đỉnh đầu rồi kìa!”
Tiếng bà thím Ba oang oang khiến tôi giật bắn mình. Tôi vội vàng vệ sinh cá nhân rồi lao xuống bếp. Cảnh tượng trước mắt khiến tôi choáng váng: ngổn ngang gà vịt, rau củ, thịt thà chất đống như núi. Nhiệm vụ của tôi: 10 mâm cỗ. Điều đáng nói là trong căn bếp rộng thênh thang ấy, chỉ có tôi và mẹ chồng – bà Lan. Còn ngoài phòng khách, tiếng cười nói rôm rả, tiếng cắn hạt dưa tách tách của các cô, các dì, các thím vang lên không ngớt.
Bà Lan là người ít nói, gương mặt nghiêm nghị khiến tôi có phần e sợ. Bà chỉ đưa cho tôi cái tạp dề rồi bảo: “Làm nhanh tay lên con, kẻo các cụ đói“. Suốt 4 tiếng đồng hồ, hai mẹ con tôi đánh vật trong bếp. Mồ hôi tôi tuôn như tắm, lớp trang điểm nhẹ trôi tuột đi, tóc tai bết bát vì hơi nóng và mùi dầu mỡ. Thỉnh thoảng, thím Ba hay cô Bảy lại ngó đầu vào, không phải để phụ giúp mà để… chỉ đạo: “Này cháu, thái thịt gà cho khéo nhé, đừng có vụn nát.” “Canh măng hầm kỹ vào, các cụ răng yếu không nhai được đâu.” Nói xong, họ lại phe phẩy cái quạt nan đi lên nhà trên, tiếp tục câu chuyện về giá vàng, giá đất.
Tôi uất ức trào nước mắt nhưng không dám nói gì, chỉ cắm cúi làm. Mẹ chồng tôi vẫn lầm lũi nấu nướng, bà cũng chẳng nói một lời nào với đám em chồng, em dâu đang ngồi mát ăn bát vàng kia. Tôi thầm nghĩ: “Chắc mẹ cũng cùng một giuộc, muốn thử thách con dâu đây mà“. Đến 11 giờ trưa, 10 mâm cỗ tươm tất cuối cùng cũng được bê lên. Tôi mệt đến mức chân tay run lẩy bẩy, đứng không vững. Hùng thương vợ, chạy xuống bóp vai, lấy khăn lau mồ hôi cho tôi nhưng cũng chẳng dám ho he gì trước mặt các bậc trưởng lão.
Vào mâm cơm, tôi chỉ và vội bát cơm chan canh cho xong bữa vì quá mệt và ngấy mùi thức ăn. Ấy thế mà tai tôi vẫn không được yên. “Món nộm này hơi nhạt nhỉ, dâu mới vụng thế.” “Gà luộc hơi quá lửa rồi, da nứt toác cả ra“. Các thím vừa ăn ngấu nghiến, vừa chê bai không tiếc lời. Tôi nuốt miếng cơm mà như nuốt cục nghẹn vào trong lòng.
Khi mọi người buông đũa, trên bàn là một bãi chiến trường ngổn ngang xương xẩu, bát đĩa bẩn chất chồng lên nhau. Tôi thở dài, định bụng đứng lên thu dọn thì thím Ba đã nhanh nhảu rào trước, giọng đầy vẻ bề trên: “Thôi, mọi người ra bàn uống nước ăn hoa quả tráng miệng đi. Để đấy cho cái Mai nó dọn. Dâu mới về nhà chồng, phải biết việc mà làm. Còn cả chồng bát đĩa dưới bếp nữa đấy, rửa cho sạch, đừng để dính mỡ.”
Cô Bảy đế thêm vào: “Đúng đấy, ngày xưa các cô về làm dâu, rửa cả trăm mâm còn chẳng kêu ca. Giờ có chục mâm bõ bèn gì. Thể hiện cho tốt vào cháu ạ“. Hùng định đứng lên nói đỡ cho vợ thì tôi đã bấm tay anh, lắc đầu. Tôi không muốn ngày đầu tiên đã gây gổ mất hòa khí. Tôi nén tiếng thở dài, lầm lũi đứng dậy, chuẩn bị xắn tay áo lao vào cuộc chiến rửa bát đĩa kéo dài cả tiếng đồng hồ nữa.
“KHOAN ĐÃ!”…
Một tiếng nói đanh thép vang lên, kèm theo tiếng cái xoong đặt mạnh xuống bàn đánh “rầm” một cái khiến cả nhà giật nảy mình. Là mẹ chồng tôi. Bà Lan đứng dậy, gương mặt đỏ bừng vì hơi nóng bếp núc nhưng ánh mắt sắc lạnh, quét một lượt qua đám em dâu, em chồng đang nhấp nhổm định đi xỉa răng. Bà nhìn thẳng vào mặt thím Ba, dõng dạc nói: “Ai cho phép các cô, các thím cái quyền bắt con dâu tôi rửa bát một mình thế?”
Cả phòng khách im phăng phắc. Thím Ba ú ớ: “Ơ… chị Lan, thì… dâu mới, phép tắc từ xưa…“. Bà Lan ngắt lời, giọng bà không lớn nhưng từng từ nhưng nhát búa đóng đinh vào sự im lặng: “Phép tắc cái gì? Từ 5 giờ sáng đến giờ, mẹ con tôi đã quần quật trong bếp nấu nướng phục vụ các cô, các thím ăn uống no say rồi. Chúng tôi nấu nướng toát mồ hôi sôi nước mắt, còn các người ngồi chơi xơi nước, chỉ tay năm ngón. Giờ ăn xong, lau mép đứng dậy bắt con bé nó rửa dọn à?”
Bà bước đến bên cạnh tôi, nắm lấy bàn tay đang run rẩy của tôi, kéo giật về phía mình, rồi tuyên bố xanh rờn: “Con Mai lên nhà tắm rửa, nghỉ ngơi. Việc rửa bát hôm nay, để cho các cô, các thím làm. Nãy mẹ con tôi đã nấu cả chục mâm cỗ rồi thì giờ các cô, các thím thu dọn, rửa bát là lẽ công bằng. Nhà tôi cưới con dâu về để yêu thương, để cùng xây dựng gia đình, chứ không phải bỏ tiền ra cưới con ở, con sen về phục vụ hầu hạ nhà các cô!”
Thím Ba, cô Bảy mặt đỏ tía tai, cứng họng không nói lại được nửa lời. Mấy ông chú định lên tiếng bênh vợ cũng bị cái lườm “cháy mặt” của bà Lan làm cho im bặt. Trong cái nhà này, tiếng nói của chị dâu trưởng – người đã một tay lo toan giỗ chạp bao năm nay – vẫn là có trọng lượng nhất: “Kìa, còn đứng đấy làm gì? Hay để tôi mời các cụ tổ về rửa hộ?” – Bà Lan gằn giọng.
Thế là, trong sự ngỡ ngàng tột độ của tôi và Hùng, các bà thím đành hậm hực xắn tay áo, lúi húi thu dọn mâm bát. Tiếng bát đĩa va vào nhau loảng xoảng kèm theo tiếng lầm bầm tức tối dưới bếp vọng lên nghe vui tai lạ thường. Bà Lan kéo tôi lên phòng, ấn tôi ngồi xuống ghế. Bà lấy trong tủ ra lọ dầu gió, xoa vào thái dương cho tôi, giọng bà chùng xuống, dịu dàng khác hẳn vẻ đanh đá lúc nãy: “Mẹ xin lỗi con. Mẹ muốn con cùng làm bếp để con hiểu cái nếp nhà, nhưng mẹ không bao giờ chấp nhận chuyện người ngoài bắt nạt con cái trong nhà mình. Con nhớ nhé, con là con của mẹ, ngoài mẹ và thằng Hùng ra, không ai được phép sai khiến con cả.”
Tôi òa khóc, ôm chầm lấy mẹ chồng. Những giọt nước mắt tủi thân ban sáng giờ biến thành nước mắt hạnh phúc. Tôi cứ ngỡ mình bước vào một “hang hùm” phong kiến, nào ngờ đâu, người đàn bà quyền lực và đáng kính nhất lại chính là đồng minh tuyệt vời nhất của tôi. Từ hôm đó, mỗi khi nhà có cỗ, không ai dám hó hé chuyện sai vặt tôi nữa. Và tôi biết, mình đã có một chỗ dựa vững chắc hơn cả chồng trong ngôi nhà này – đó là Mẹ.
